دادرسی در اصطلاح حقوقی به معنای رسیدگی مرجع قضایی به درخواست خواهان، به منظور صدور رای صد در صدی و قاطع است. این فرایند از زمان ثبت درخواست خواهان از طرف خواهان شروع می شود و تا زمانی که رای قاطع صادر شود ادامه پیدا میکند. دادرسی ها می توانند انواع مختلفی داشته باشند. از جمله دادرسی های معمولی که به ترتیب زمانی مشخص برگزار می شوند و دادرسی فوری که به دلیل ضرورت و فوریت درخواست شده و در اسرع وقت برگزار می شوند.
دادرسی فوری چه شرایطی دارد؟
وقتی حقوق شما توسط شخص دیگری انکار یا ضایع می شود، شما می توانید اقدامات لازم را برای دعوای حقوقی کنید. این فرآیند معمولا طولانی و پیچیده است و ممکن است به دلیل طولانی شدن دادرسی، نیاز داشته باشید تا حقوق خود را در طول این فرآیند حفظ کنید.
به عنوان مثال، اگر کسی ملک شما را به شکل غیرقانونی تصرف کرده و شما قصد دارید که ملک خود را از تصرف خارج کنید، می توانید درخواست دادرسی فوری دهید.
همچنین، می توانید با استفاده از این نوع درخواست، از انتقال و یا مصادره دارایی هایتان توسط شخص دیگری جلوگیری کنید.
کاربرد و زمان ارائه دستور موقت
طبق ماده 310 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که تعیین تکلیف ضروری باشد، دادگاه می تواند به درخواست فرد ذینفع؛ دادرسی فوری را صادر کند. دستور موقت شامل یک سری اقداماتیست که توسط دادگاه انجام می شود و تاخیر در انجام آن ممکن است ضررهای جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد.
- توقیف دارایی: صدور درخواست دادرسی فوری ممکن است، به جهت توقیف دارایی یا انجام عملی برای حفظ حقوق و جلوگیری از ضررهای احتمالی به فرد صورت گیرد.
- انجام عمل: در برخی از شرایط، دستور موقت (دستوری فوری) به جهت اجرای یک عمل مشخص (مانند تحویل دارایی، انجام یک تعهد) صادر می شود.
- ممنوعیت انجام عمل: این دستور همچنین در برخی موارد، برای ممانعت از انجام عملی خاص مانند انتقال دارایی یا تصمیمات مضر، صادر میشود.
ممکن است درخواست دادرسی فوری در زمان های مشخص ارائه شود:
- پیش از طرح دعوای اصلی
- همزمان با مطرح شدن دعوای اصلی
- هنگامی که دعوای اصلی در مرحله رسیدگی قرار دارد.
درخواست دادرسی فوری چگونه ارائه می شود؟
در قانون آیین دادرسی مدنی و مطابق با ماده 48، ارائه دادخواست به جهت شروع رسیدگی دادگاه ضروری است اما مطابق با ماده 313 قانون آیین دادرسی مدنی، امکان طرح دادرسی فوری به صورت شفاهی وجود دارد. دادگاه موظف است که درخواست شفاهی را در جلسه مطرح کرده و فرد درخواست کننده نیز باید آن را امضا کند تا به آن رسیدگی کرده و ترتیب اثر بدهد.
بعد از آن که توسط ذینفع درخواست دستور موقت ارائه شد، دادگاه زمان و تاریخی را به منظور رسیدگی به درخواست مشخص می کند و طرفین هم در این روز باید در دادگاه حضور داشته باشند.
در صورتی که درخواست دستور موقت به صورت فوری و ضروری باشد، دادگاه بدون تعیین وقت قبلی و با دعوت طرفین این پرونده می تواند به اختیار خود به موضوع دعوای طرفین رسیدگی کند و حکم دادرسی فوری را اعلام کند. امکان تشخیص درست فوریت موضوع و یا عدم فوریت آن بر عهده دادگاهیست که به پرونده رسیدگی می کند.
بنابراین شخص یک مهلت 20 روزه دارد تا در دادگاه طرح دعوا کند و نوع درخواست خود را به دادگاه صادرکننده دستورموقت ارائه نماید. در صورتی که در مدت زمان مشخص درخواست خود را مطرح نکرد، آن دستور منقضی شده و دیگر هیچگونه تاثیری نخواهد داشت.
3 نکته درباره دادرسی فوری
- اگر موضوع اصلی دعوا در دادگاه مطرح شده و روند رسیدگی به آن شروع شده باشد، آن دادگاه درخواست صدور دستور موقت را می تواند بپذیرد.
- در صورتی که موضوع اصلی دعوای طرفین در دادگاه مطرح نشده باشد اما شخص ذینفع به منظور جلوگیری از ایجاد خسارت و ضرر، به دادرسی فوری نیاز دارد. بنابراین دادگاهی این صلاحیت را دارد که به پرونده رسیدگی می کند و می تواند دستور موقت را صادر کند.
- زمانی ممکن است که بحث فوری بودن دادرسی فوری در دادگاه مطرح شود، در این شرایط دادگاه می تواند دستور موقت این طرح را اعلام کرده، حتی اگر این صلاحیت را نداشته باشد که به اصل دعوای طرفین رسیدگی کند
دادرسی فوری چه ویژگی هایی دارد؟
همانطور که گفته شد دستور موقت اقدامیست که مطابق با اصل دعوا صادر می شود و قاعدتا اقدامات آن توسط دادگاه انجام می شود. این اقدامات به عنوان یک تدابیر تبعی محسوب شده که می بایست دارای ویژگی های زیر باشد:
- اصل دعوای طرفین باید قابل طرح و یا مطرح شده باشد.
- دستور موقت یا همان دادرسی فوری یک اقدام موقتی است.
- دادرسی فوری با صادر شدن رای در مراحل آغازین مرتفع نمی شود.
- در صورتی که رئیس حوزه قضایی تایید کند این دستور می تواند اجرا شود.
- درخواست دستور موقت (دادرسی فوری)، متفاوت از درخواست دعوی می باشد.
- به منظور صادر شدن دستور دادرسی فوری باید احراز فوریت و اخذ تامین آن انجام شود.
دستور موقت یا دادرسی فوری تحت شرایط زیر لغو می گردد:
برای خواهان حکم به بی حقی صادر شده باشد.
اگر درخواست دستور موقت پیش از اجرای دعوای اصلی و در مدت زمان معین شده 20 روز از صدور این دستور، دعوای طرفین اقامه نشود.
درصورتیکه خوانده دعوا تامین و دلایل مناسبی به دادگاه ارائه کند، این امکان وجود دارد که دادگاه تصمیم بگیرد که اثرات این دستور را حل و فصل کند.
اعتراض به دستور موقت
در صورتی که قصد دارید نسبت به قبول و یا رد دستور موقت اعتراض کنید، می بایست به همراه درخواست خود نسبت به اعتراض اصل رای اقدام نمایید. ناگفته نماند که اعتراض به اصل رای به صورت جداگانه نسبت به قبول و یا رد شدن دادرسی فوری مقدور نمی باشد. با توجه به آن که پیچیدگی هایی در قوانین مربوط به دادرسی فوری وجود دارد، بهتر است که از یک وکیل مجرب و حرفه ای در رابطه با دعاوی حقوقی کمک گرفته شود.
به عبارت دیگر با استفاده از یک وکیل می توانید اطلاعات مناسبی درباره شرایط استفاده از قوانین مرتبط با دستور موقت به دست بیاورید و اطمینان خود را نسبت به تطابق مفاد آن دستور با مقررات افزایش دهید. بدین منظور می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت از خدمات حقوقی و مشاوره ای پدرام بنی نعمتیان بهرهمند شوید.